اولین بار که فیلم مارمولک را دیدم به نظرم کمی مغرضانه آمد و البته جسورانه . به ویژه آن جا که از احکام مسلمین در قطب و فضا سخن به میان می آمد فیلم را اگزجره شده و کاریکاتوری می دانستم . تا این که وارد دانشگاه شدم وبه توصیه یکی از اساتید واحد متون فقه کتاب مستطاب تحریر الوسیله را به قلم آیت الله خمینی به عنوان منبع کمکی تهیه کردم . تحریر الوسیله کتاب ارزشمندی است که تقریبا دوره کامل احکام فقهی و حقوقی از دید مولف است و گویا در سالهای تبعید به ترکیه در دهه 50 به عنوان مجموعه آراء ایشان پیرامون ما مبتلی به تنظیم شده و به طبع می رسد .
در نسخه ای که در دست من است و گویا چاپ "دارالمطبعه الموسسه النشر الاسلامی القم التابعه لجماعه المدرسین بقم المشرفه" می باشد آرا وعقاید بی نظیری به چشم می خورد که به کلی معنای دکترین در حقوق را دگرگون می کند و چه بسا این کتاب را تبدیل به مفرح ترین و جذاب ترین کتاب فقهی شیعه می کند . از جمله در باب مسائل مستحدثه در جلد دوم . این چهار مسئله را از این باب نقل می کنم تا بدانیم که فقه پویا یعنی چه و تفقهی که استحسان و مصالح مرسله غنی ترش کرده باشد به چه روزگاری دچار می آید و گریز از دست چنین هیولایی به دامان قانونمندی وقانونمداری چه اندازه امر دشواری است .
المسئله الاول : لو تغیر جنس الرجل الی المخالف فالظاهر سقوط ولایته علی صغاره و لو تغیر جنس المراه لایثبت لها الولایه علی الصغلر فولایتهم للجد للاب و مع فقده للحاکم .
ترجمه : اگر جنسیت مرد به جنس مخالف تغیر کند ظاهر بر این است ( چنین به نظر می رسد ) که ولایت او بر فرزندان نابالغش ساقط می شود واگر جنسیت زن تغییر کند برایش حق ولایت بر فزندان صغیر ثابت نمی شود( بوجود نمی آید ) پس ولایت ( سرپرستی ) ایشان با جد پدری است و درصورت نبود جد پدری با حاکم وقت .
المسئله الثانی : لا یجب جواب السلام من یسلم بواسطه الاذاعه و یجب جواب من سلم تلفوناً.
ترجمه : جواب سلام کسی که بواسطه پخش کننده (رادیو وتلویزیون) سخن می گوید واجب نیست و جواب سلام کسی که از پشت تلفن سلام می کند واجب است .
المسئله الثالث : کما یجب علی اهل القطب تطبیق مقدار الایام و الاشهر والسنین علی ایامهم فی المذکورات لو فرض وجود اهل فی بعض السیارات او سافر البشر من الارض الی بعضها و کانت حرکه حول نفسه فی مقدار یومنا عشر مرات و کان یومه و لیله عشر یومنا لابد له من تطبیق ایامه علی مقدار ایامنا فیکون خیار الحیوان هناک ثلاثین یوماً واقل الحیض ثلاثین یوماً و هکذا.
ترجمه : همان طور که بر ساکنین قطب واجب است که روزها وماه ها وسال های احکام را در آن مواردی که گفته شد با روزهایشان تطبیق دهند ؛ اگر فرض شود که در دیگر سیارات ساکنینی وجود داشته باشند یا اگر بشر به بعضی از آن سیارات سفر کند ، و حرکت آن سیاره به دور خودش ده بار در روز باشد و روز وشب آن یک دهم زمین باشد ناچار باید روزهای آن سیاره را با روزهای زمینی تطبیق داد پس خیار حیوان در آن جا سی روزه است ( برای خیار حیوان رجوع کنید به ماده 398قانون مدنی ) و کم ترین مدت حیض سی روز است و نظایر آن.
المسئله الرابع : لو تولد الذکر والانثی من نطفه صناعیه و رحم صناعیه فظاهر انه لا نسبه بینهما فجاز تزویج احدهما بالآخر و لا توارث بینهما و ان اخذت من تفاحه واحده مثلاً.
ترجمه : اگر نر و ماده ای از نطفه مصنوعی و رحم مصنوعی به دنیا بیایند ظاهر بر این است که نسبتی میان آن ها نیست . پس یکی از آن ها را به ازدواج دیگری در آوردن جایز است .اگر چه نطفه هردو برای مثال از یک
سیب گرفته شده باشد .
حالا دیدید که مارمولک خیلی هم چرت نیست ؟ گذشته از آن که مولف تحریرالوسیله چه قدر از تغییر جنسیت یا تلقیح یا شبیه سازی اطلاع داشته و اصولا کدام یک از کسانی که تغییر جنسیت می دهند مردی با چند فرزند بوده اند و یا جز خردسالان چه کسی به افراد داخل تلویزیون سلام می کند،تالیف چنین کتابی در دهه 50 توسط کسی که مدتی بعد زمامدار عجیب ترین انقلاب و شگفت ترین حکومت شد نشان می دهد که فقها به ویژه پیروان حضرات مدرس و کاشانی که قائل به دخالت دین و دین شناسان در سیاست هستند ، از دیربازبرای حکومت و حکومتگری دورخیز کرده اند و برای تطبیق خود و فقه با اوضاع زمانه و لوازم حکومت دست به تلاشی فراگیر زده اند ( به قول اصولیون مقدمه واجب واجب است ) و در این باب روی به اجنهاد درمقابل نص آورده اند بزرگترین نماد آن هم مجمع تشخیص مصلحت نظام است که اصولا وظیفه اش بررسی تطبیق حکم شورای نگهبان با مصلحت روز است ( که در اصول فقه عمل به اصل عملیه مصالح مرسله دانسته می شود ) واین فقه که به هیچ وجه تسامح را نمی پذیرد خود خطرناک ترین چیزهاست .
از این دید بر خلاف آن چه شریعتی توصیه میکرد فقه علمی نمی شود و عامل زمان هم در فقه مطرح نمی شود . در این نظرگاه علم فقهی می شود.
کسی را اعتراضی هست ؟
پ.ن 1 : دیروز مراسم تشییع پیکر مرحوم دکتر علی میریان استاد دانشگاه اقتصاد دانشگاه علامه طباطیایی و پدر دوست گرانقدرم ایمان میریان بود. واقعا ناراحت کننده بود. واقعا زود بود که فرد بزرگی مثل دکتر میریان از میان ما برود . مجلس یادبودی به همین مناسبت یکشنبه عصر در مسجد الرضا خیابان نیلوفر تهران برگزار می شود . من باز هم این مصیبت را به ایمان عزیز و خانواده محترمش تسلیت عرض می کنم.
پ.ن 2 : من : به نظرت اگه تو ایران انقلاب نرم بشه اسمشو چی میذارن ؟
فرهاد خالقپور : انقلاب قهوه ای !
پ.ن 3 : فیلم تشریفات ساده اثر جوزف تورناتوره را ببینید . باور کنید متوجه می شوید که چه طور می شود با یک فیلم داستان کوتاه نوشت .
پ.ن 4 : البته این فقه پویا به اندازه سلفی گری و پیروان سلفیه خطرناک نیست . آن ها که زندگی انسان را فقهی می کنند . برای مثال خوردن لوبیا چشم بلبلی پلو می شود ارتداد !!!
